Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki.

Szukaj w:
[x]
Prawo
[x]
Ekonomia i biznes
[x]
Informacje i opinie
ZAAWANSOWANE

Jerzy Iwanow-Szajnowicz – śmierć w cieniu Akropolu

17 października 2025 | Rzecz o historii | Grzegorz Cygonik
Niemieccy żołnierze wieszają flagę III Rzeszy na ateńskim Akropolu, po inwazji na Grecję, 1941 r.
autor zdjęcia: domena publiczna
źródło: Rzeczpospolita
Niemieccy żołnierze wieszają flagę III Rzeszy na ateńskim Akropolu, po inwazji na Grecję, 1941 r.
Jerzy Iwanow-Szajnowicz (1911–1943) na krótko przed wybuchem II wojny światowej, 1939 r. Zdjęcie z prywatnego archiwum Leonardy Lambrianidu
autor zdjęcia: Urząd ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych
źródło: Rzeczpospolita
Jerzy Iwanow-Szajnowicz (1911–1943) na krótko przed wybuchem II wojny światowej, 1939 r. Zdjęcie z prywatnego archiwum Leonardy Lambrianidu
Popiersie Jerzego Iwanowa-Szajnowicza na wystawie rzeźb Ferdynanda Jarochy „Żołnierze, partyzanci, bojownicy”. Warszawa, 1978 r.
autor zdjęcia: Rutowska Grażyna/NAC
źródło: Rzeczpospolita
Popiersie Jerzego Iwanowa-Szajnowicza na wystawie rzeźb Ferdynanda Jarochy „Żołnierze, partyzanci, bojownicy”. Warszawa, 1978 r.
Pomnik Jerzego Iwanowa-Szajnowicza w Salonikach
autor zdjęcia: domena publiczna
źródło: Rzeczpospolita
Pomnik Jerzego Iwanowa-Szajnowicza w Salonikach

W grudniu 1942 r. skazano go na potrójną karę śmierci. Miesiąc później, 4 stycznia 1943 r., wyrok wykonano – w dramatycznych okolicznościach.Już za dwa tygodnie...

Prowadzony na miejsce kaźni nie zamierzał poddać się bez walki. Choć skrępowany, znalazł w sobie siłę, by wyswobodzić dłonie z kajdanek i rzucić się do rozpaczliwej ucieczki. Był to jego ostatni bunt przeciwko śmierci. Strzał padł niemal natychmiast – niemiecki żołnierz trafił, ale tylko ranił. Jerzy osunął się na ziemię półprzytomny. Gestapowcy dopadli go i zaciągnęli na miejsce kaźni, przywiązując go do drewnianych belek, by tym razem już nie wyrwał się przeznaczeniu. Obok stanął ksiądz, który przed chwilą udzielił mu spowiedzi. Drżącym głosem błagał katów, żeby odstąpili – by nie dopełniali haniebnego czynu, strzelając do rannego człowieka. Lecz oprawcy byli nieubłagani. Wyrok miał zostać wykonany i będzie wykonany! Kiedy pluton egzekucyjny uniósł karabiny, on oprzytomniał i zebrał w sobie resztkę sił. W ostatnim akcie niezłomności uniósł głowę i zawołał donośnie, by słyszeli go wszyscy obecni: „Niech żyje Polska! Niech żyje Grecja!”. Chwilę później salwa przecięła powietrze. Jerzy Iwanow-Szanjowicz został zamordowany przez Niemców w dzielnicy Kiesariani w Atenach – słynnym miejscu straceń żołnierzy greckiego podziemia. Rozstrzelano go wraz z czterema członkami jego grupy sabotażowej. Był 4 stycznia 1943 r.

W historii II wojny światowej nie brakowało bohaterów, którzy samotnie stawiali czoła całym...

Dostęp do treści Archiwum.rp.pl jest płatny.

Archiwum Rzeczpospolitej to wygodna wyszukiwarka archiwalnych tekstów opublikowanych na łamach dziennika od 1993 roku. Unikalne źródło wiedzy o Polsce i świecie, wzbogacone o perspektywę ekonomiczną i prawną.

Ponad milion tekstów w jednym miejscu.

Zamów dostęp do pełnego Archiwum "Rzeczpospolitej"

Zamów
Unikalna oferta
Wydanie: 13306

Wydanie: 13306

Spis treści

Gość ,,Rzeczpospolitej''

Zamów abonament